Oyun ve Oyuncak

Oyun ve oyuncağın çocuk için önemi...


Oyun, çocuk gelişiminde öğrenme, okuma, yazma gibi büyük öneme sahiptir. Ancak pek çok ebeveyn oyunun sadece çocuklarının kendilerini eğlendirmeleri ve zaman geçirmeleri için bir araç olduğunu düşünür. Fakat bu "sadece" oyun değildir. Çocuğun oynadığı her oyun, onun sadece zihinsel, sosyal ve motor becerilerini geliştirici bir araç olmaktan çıkıp, çocuğun ruhsallığını da destekleyen bir unsurdur.

Oyun, çocuğun kendisini ifade etmesine yardım eden,kuralların kendi deneyimleriyle öğrenildiği, hayal ile gerçek arasında kurulan bir köprü, çocuğun iç dünyasının dışavurumu ve çocuğun sosyal ve ahlaki değerleri öğrendiği bir alandır.Çocuk oyunla kendi kendisini tedavi etmeye çalışır. Oyun içinde tekrar tekrar oyun oynar. Bozar yeniden oynar. Böylece psişik enerjisini, sorunlarını çözer. Tabi ki oynanan oyunun aracıları olan bir de oyuncaklar vardır. Oyuncaklar çocukların aitlik duygusunu yaşadıkları ilk nesnelerdir. Bu nedenle oyuncaklar çocuğun temel yapı taşı gibidir. Çocuk için oyuncak onu iyileştiren, eğlendiren, keşfettiren ve geliştiren nesnelerdir.

Oyuncaklar, çocuğun doğal yeteneklerini ortaya çıkarabilen ve bu yolla onun eğitimini de sağlayan oyun malzemeleridir.  Oyuncak olarak değerlendirilmesi için sadece hazır yapılmış bir ürün olması gerekmez. Çocuğun oyun oynarken kullandığı her türlü materyal oyuncaktır. Kum, kil, hamur, su, boş kutular, ipler, kâğıtlar da aynı kapsam içinde yer alır. Tuvalet kâğıdı ruloları, boş kutular, makaralar, plastik mutfak eşyaları, küçük kaşıklar da harika oyuncaklardır. En basit görünen ama çocuğa kattıkları açısından ciddi faydaları olan oyuncak ise kum ve sudur. Bir kap suyla saatlerce oyalanabilir ve çok mutlu olur. Aynı şekilde yaşı kaç olursa olsun yırtılmayan kitaplar okumayı sevdirmesi ve göz aşinalığı bakımından çok etkilidir.

Oyuncak seçimlerinde çocuk her oyuncağı elde etmemelidir. Bu, yaşamında kolayca elde edemeyeceği hedeflerden vazgeçmemesi, arzu ve isteği için hedef koyarak, ona ulaşması için onu destekleyen bir unsur olacaktır. Oyuncak alacağınız zamanları birlikte kararlaştırın. Sizin ve onun uygun olacağı ortak bir zaman belirleyin. Bu sürecin kontrolü ne tam olarak sizde ne de onda olmalıdır. Oyuncak paylaşımları önemlidir. Yeni bir oyuncak aldığınızda eski bir oyuncağını ( kırık ya da istemediklerini) ihtiyacı olan çocuklar için ayırabilirsiniz. Belirli zamanlarda eşyalarınızı ayırdığınız günler düzenleyebilir, bu konuda çocuğunuzun da eşyalarından bazılarını vermesi konusunda onu destekleyebilirsiniz. Oyuncaklar çocuğunuza ait en özel şeylerdir, bu nedenle de oyuncakların tüm sorumluluğu da çocuğunuza aittir.  Oyuncakların oynanacağı yer belirli bir alan olmalıdır. Bu durumda çocuk kendi sınırlarının farkında olmalıdır. Oyuncakların olduğu alan çocuğun kendine ayırdığı bir alandır. Bu nedenle oyuncaklar evin her alanında olmamalı ve evde kullanılan ortak alanda anne, baba ve çocuğa ait özel eşyaların bulunmaması evde koyacağınız ortak kural ve sınırlar için önemlidir. Çocuk eşyalarını farklı yerlere götürse de o alandan oyun bitiminde kaldırmalı ve bu kural her zaman ve her koşulda evin her bireyi için uyulan bir kural olmalıdır.

Psikolog Pırıl Tezcan